- Inleiding >>
- Seminars >>
- Healing >>
- Oorzaak klachten >>
Het lichaam is een kunstenaar in het herstellen van het fysieke en/of psychische evenwicht. Als mens krijgen we dagelijks te maken met vele prikkels - stressoren - die het lichaam prikkelen. Deze stressoren hebben als effect op het lichaam dat het moet zien te proberen om in evenwicht te blijven.
Als we het lichaam zien als een weegschaal dan hebben we twee zijdes. Aan de ene zijde datgene wat we lichamelijk en geestelijk kunnen verwerken, bijvoorbeeld qua geestelijke of lichamelijke inspanning. Dit is dus eigenlijk onze lichamelijke / geestelijke conditie.
Aan de andere zijde van de weegschaal staat datgene wat we aan prikkels per minuut, per uur, per maand, te verwerken krijgen. Is het op het werk bijvoorbeeld erg druk en zijn we de hele dag met ons werk bezig dan is de psychische belasting hoog. Werken we bijvoorbeeld in de bouw en zijn we de gehele dag lichamelijk bezig dan slaat de vermoeidheid lichamelijk toe als de werkdruk toeneemt.
De weegschaal kan dus op verschillende manieren uit evenwicht raken. Dit is een eenvoudige manier om uit te leggen hoe klachten ontstaan.
Gaan we dieper in op hoe het lichaam reageert op prikkels c.q. belasting van buitenaf en / of van binnenuit. Dan ziet het gehele plaatje er een stuk complexer uit. Mijn doel is het toch simpel uit te leggen. Het handigste is het dan ook om lichamelijke klachten en het ontstaan ervan in te delen in een wetenschappelijke uitleg en een energetische uitleg. En u zal er verbaasd van staan hoeveel deze takken elkaar overlappen. Tijdens de uitleg wordt het dan ook duidelijk dat vele lichamelijke klachten te wijten zijn aan een langdurige overbelasting, hetzij fysiek, hetzij emotioneel. Beide zijn in staat een lichaam zo uit evenwicht te brengen dat herstel bijna of geheel niet meer mogelijk is.
Laten we voor het gemak nog even een indeling maken tussen lichamelijk en emotioneel.
Lichamelijk: fysieke inspanning, warmte, koude, voedingstekorten, voedingsovermaat, gebrek aan rust etc.
Emotioneel: echtscheidingen, familie ruzies, problemen op het werk, angsten, onverwerkte emoties, chronische druk, frustratie etc.
Bij stress geeft het lichaam een aantal specifieke reacties. We krijgen de zogenoemde fight-flight reactie. Is de stressprikkel groot dan gaan we over op vechten of vluchten. Het lichaam raakt in de stress en alles draait op 100% van zijn kunnen. Hogere hartslag, hogere bloeddruk, zweet, pupillen worden groot, ademhaling versneld. Dit alles gebeurt om alert genoeg te zijn om de prikkel die we verwachten te krijgen op te vangen. Met een goede dosis adrenaline in je lijf kun je veel harder rennen dan zonder. Dus zo gek is deze reactie nog niet.
Wat er precies in het lichaam gebeurt is het volgende:
Vanuit een kern in de hersenstam vindt er een besturing plaats van het sympathische systeem (dit is het systeem dat het ons mogelijk maakt dat we niet hoeven na te denken of we sneller moeten ademhalen als we gaan rennen, dat onze hartslag sneller wordt bij inspanning).
Dit systeem wordt aangevuurd vanuit de hersenstam en de zenuwen zetten de bijnieren aan tot het produceren van adrenaline. Tegelijkertijd wordt het parasympathische systeem- dat het tegengestelde is van het sympathische- min of meer onderdrukt. Het gehele lichaam komt nu in een staat van fight-flight reactie.
Voor deze reactie op de stress hebben we brandstof nodig en hiervan worden we voorzien door middel van glucose. Het glucosepeil wordt door tussenkomst van adrenaline en cortisol (beide vrijgemaakt uit de bijnieren) hoog gehouden en brandstof is dus verzekerd bij actie. Vervolgens zet de cortisol het herstel en de weefselopbouw en voortplanting op een laag pitje, want die zijn nu even niet nodig. Ook het immuunsysteem is even buitendienst.
De stress is over en we ploffen neer. Het lichaam zet de stresssystemen op off en kan weer gaan werken aan het herstel, immuunsysteem, voeding, etc. Dit is de taak van het parasympathische systeem.
Maar hoe weet het lichaam eigenlijk of de stressprikkel wel zo bedreigend is. Hiervoor zijn eigelijk 2 kernen in onze hersenen verantwoordelijk. De amygdala die ligt in het hersengebied dat ons emotionele leven regelt en de hippocampus die een feilloos geheugen heeft voor omstandigheden waarin situaties hebben plaatsgevonden. Koppelen we deze 2 kernen aan elkaar dan maakt het lichaam dus het plaatje compleet hoe het moet reageren op een stressprikkel. Is de stressor dermate bedreigend dan komt het bovenstaande systeem in actie en zal het lichaam zo adequaat mogelijk reageren op de stressor.
Tot zover nog geen probleem en deze gebeurtenissen komen we bijna dagelijks tegen en we herstellen hier goed van.Maar wanneer gaat het nu fout?
Het stresssysteem kan uit balans raken als de weegschaal doorslaat naar een kant. Hetzij we krijgen een emotionele situatie te verwerken die ons uit evenwicht brengt hetzij we doen een dergelijke fysieke inspanning en het lichamelijke herstel wil niet vorderen. Het lichaam staat nu onder druk. Of het tegen deze druk bestand is is ondermeer afhankelijk van:
Voor beide geldt hoe beter we geestelijk en lichamelijk voor het stressmoment functioneerden hoe beter we zullen herstellen van de stress. Een groter probleem wordt het als de stress lang duurt, of een traumatische ervaring oplevert. Dan mogen we nog zo lekker in ons vel hebben gezeten, een dergelijk langdurige emotionele of fysieke overbelasting wordt ons herstelmechanisme ook teveel.
Het gehele systeem schiet tekort. Ook dit kan ziek maken.
| Overproductie van cortisol | Onderproductie van cortisol |
| Melancholische depressie Type 2 diabetes Slaaponthouding Overmatige fysieke activiteit Anorexia, ondervoeding Misbruik / verwaarlozing in de kinderjaren Paniekstoornis Hyperthyroidie (versnelde werking van de schildklier) Chronisch alcoholisme |
Atypische seizoensgebonden depressie Chronisch vermoeidheidssyndroom Fibromyalgie Reumatoïde artritis Allergie Astma Nicotine ontwenning Hypothyroidie Na chronische stress Chronisch alcoholisme (eindfase) |
Stress die een tijd aan houdt geeft meerdere veranderingen in een lichaam. Zo kunnen lichamelijke functies en organen gestoord blijven. Ook kan de hippocampus een kern in de hersenen beschadigd raken, zenuwen verschrompelen door de stress. Al met al een niet zo rooskleurig beeld.
Zoals eerder besproken hebben we meerdere systemen in ons lichaam die zich bemoeien met stress.
Het zenuwstelsel dat bestaat uit drie delen
Bij een depressie gebeurt eigenlijk het volgende: het stresshormoon cortisol is bijna altijd verhoogt en dit zorgt voor een ontregeling van stoffen als serotonine, dopamine en noradrenaline. Als gevolg daarvan daalt de stemming en kunnen we minder plezier maken. Mensen met een depressie vinden alles te druk en zelfs de gang naar de brievenbus is al te veel, dit heeft te maken met de neurotransmitter serotonine dat normaal alles filtert zodat we niet overspoeld raken door prikkels.
Een andere mogelijkheid is dat de hersenen in de voorzijde van het hoofd het systeem niet meer controleren. We hebben dan ook het gevoel dat we geleefd worden. Dit brengt natuurlijk extra druk met zich mee en daar zit geen mens op te wachten.
Een ander probleem is dat stress meer kapot maakt in de hersenen dan we denken, twee belangrijke plekken in onze hersenen de hippocampus en de prefrontale cortex hebben door aantasting minder vat op het reguleringssysteem.
Verder zijn het geheugen en stress sterk verbonden met elkaar. Zo blijven we niet op de weg staan als er een auto hard op ons af komt rijden. We weten dat we dan weg moeten zijn. De hormonen adrenaline en cortisol zorgen ervoor dat deze situaties goed in ons geheugen worden opgeslagen. Een herinnering aan een pijn blijft dan ook sterk hangen
Kinderen die bijvoorbeeld een pijnlijk trauma hebben doorgemaakt reageren in de periode na het trauma heftiger op pijn omdat alle registers worden opengezet: "dit niet nog een keer!" Het lichaam gaat dan dus in de overdrive.
Als het lichaam op een prikkel reageert door in de underdrive te functioneren betekent dat we minder cortisol en minder adrenaline aanmaken. Dit heeft als nadelig effect dat de immuun cellen een stuk trager op gang komen naar de plaats van het delict en dus reparatie op zich laat wachten met alle gevolgen van dien. De lange termijn gevolgen zijn nog heftiger: het immuunsysteem reageert dan juist door een hele heftige reactie en dit zien we vaak terug bij allergie, auto-immuunziektes (reuma, MS en type 1 diabetes). Het immuunsysteem gaat dan alles aanvallen met afbraak van het eigen immuunsysteem als gevolg.
Wetenschappelijk gezien leren we in een razend tempo wat de invloed van emoties is op ons lichaam. Waar vele "alternatieve" geneeswijzen al lang niet meer van opkijken wordt nu ook wetenschappelijk bewezen.
Laat ik het kort en bondig houden. Voordat vele ziektebeelden in het lichaam plaatsvinden hebben er in zeer veel gevallen langdurige of zeer ingrijpende situaties plaatsgevonden, die te maken hadden met emoties. Toen ik begon als fysiotherapeut dacht ik werkelijk dat alle lichamelijk klachten gewoon te verhelpen waren. Alternatief was maar raar. Al snel kwam ik er achter dat vele factoren een lichaam uit evenwicht kunnen brengen.
Zo kwam ik eens bij een bejaarde mevrouw met enorme reumatische aandoeningen in haar gehele lichaam. Ik vroeg haar wanneer dat was begonnen en ze gaf gelijk aan dat toen ze 56 jaar was in het voorgaande jaar ze zowel haar zoon als haar man had verloren. Daarna was het reuma gelijk begonnen.
Een ander duidelijk voorbeeld was een patiënt met een zeer pijnlijke rechter schouder die niet reageerde op massages, oefeningen, etc. Ik behandelde deze heer al enige tijd en op een vrijdag kwam hij in de praktijk en ik vroeg zoals ik altijd doe: "Hoe gaat het?" "Goed," zegt hij, "ik heb geen pijn meer." Mijn mond viel open van verbazing. Wat bleek nou deze man had een flink probleem op zijn werk en dat was nu opgelost. Dus de stressor was verdwenen en het lichaam kon uit de neerwaartse spiraal opklimmen tot volledig herstel.
Uit wetenschappelijk onderzoek is al wel gebleken dat er dus bij vele ziektebeelden een trauma (hetzij fysiek en/of geestelijk), langdurige stressvolle situatie, heeft voorgedaan in de jeugdjaren. Deze mensen hebben een stressregulatie systeem dat eigenlijk niet meer optimaal reageert met als gevolg ziekte. Ook erfelijke.
De wetenschap die die onderzoekt is de psycho-neuro-immunologie. Het woord zegt het al: de relatie tussen de psyche het zenuwstelsel en ons immuunsysteem.
Dit is een hele waslijst maar datgene wat ik het meeste in de praktijk meemaak is door:
Mijn mening is dat als we de eerste drie uit deze lijst bekijken we hier de meeste oorzaken terugvinden van de klachten.
Nu volgen een paar ziektebeelden die we eens een beetje verder uit gaan diepen: Allereerst Obesitas.
Overgewicht is een zeer zeer groot probleem in de westerse samenleving, cijfers die we nu kennen zeggen al dat 40% van de Nederlanders te zwaar is en dat dit in de komende jaren nog steeds door zal gaan stijgen. Dit betekent niet veel goeds voor de gezondheidsproblemen die dat met zich meebrengt. Niet alleen volwassenen zijn te dik ook vele kinderen zijn te dik. De belangrijkste redenen blijven toch de voeding en een te inactief leven. Natuurlijk zijn diëten zinvol, is de gang naar de sportschool zinvol, maar het probleem ligt hem in de gehele levenshouding. Je lost het dik worden niet op met "effe een dieetje". Het gaat om een verandering in je leven een bewustwording van het feit dat een dieet maar een dieet is. Het is niet zo dat we dat met pilletjes, afslankproducten etc. kunnen bestrijden, dit is korte termijn denken. Dus je hele instelling moet mee veranderen. Als we de lichamelijke kwalen eens neerzetten liegen die er niet om. Er bestaat een groot verband met hart- en vaatziekten, hersenbloedingen, diabetes, galstenen, chronische rug- en gewrichtsklachten, ademhalingsproblemen, vruchtbaarheidsstoornissen, maar ook kanker. Neem bv. darmkanker dat erg veel voorkomt.
Wetenschappelijk gezien zijn er een aantal factoren die zwaarlijvigheid kunnen verklaren. Ze dekken echter het probleem bij lange na niet. Zo zou de erfelijkheid een rol spelen, zouden mensen met obesitas minder gevoelig zijn voor een bepaald hormoon. Zijn ze meer gevoelig voor de verslavende werking. Deze drie zaken kunnen de enorme toename echter niet verklaren!
Samen met zwaarlijvigheid werkt vaak diabetes. Dit heeft vooral te maken met de toename van het aantal 65 plussers maar vergeet zeker niet de toename van de zwaarlijvigheid door de bovengenoemde zaken.
Zijn het de psychische processen die kanker laten ontstaan of zijn er meerdere factoren die een rol spelen?
Uit wetenschappelijke onderzoeken is wel duidelijk geworden dat mensen eerder kanker krijgen als het immuunsysteem minder functioneert. Dit ontstaat vaak in een periode van langdurige psychosociale stress. Het aantal natural killer cells in ons lichaam neemt dan sterk af en de kankercellen worden dan niet meer weggevangen. Zo zijn chronische stress en negatieve gevoelens zoals angst en depressie verantwoordelijk voor het bovenstaande.
Hier spelen meerdere factoren een rol. Enerzijds de genetische achtergrond. Wat we als kind meemaken is van doorslaggevend belang voor wat er gebeurt met onze genen. Het zijn de ervaringen die onze genen aan dan wel uitzetten. Hiermee gaat vaak samen de omgeving en de omstandigheden waarin iemand opgroeit. Zowel fysiek als sociaal gezien.
Verder is duidelijk geworden dat een goede of slechte start in het leven begint tijdens de zwangerschap. Permanente stress bij de moeder tijdens de zwangerschap kan de ontwikkeling van het zenuwstelsel van het kind sterk beïnvloeden. Hierdoor is de stressgevoeligheid zwakker in latere jaren.
Stress tijdens de zwangerschap geeft meer cortisol en hieronder leidt de hippocampus, met als gevolg atrofie van de zenuwcellen. Ook is bekend dat het immuunsysteem minder functioneert, dat angstige moeders meer kans hebben op angstige kinderen, dat hun kinderen meer gedragsproblemen hebben in de eerste levensjaren, etc. Kortom de start van elk leven vanaf en inclusief de bevruchting is van vitaal belang in een verder mensenleven.
Meerdere onderzoekers vermoeden dat een vroegtijdige blootstelling aan stress bij de foetus ervoor zorgt dat meerdere stressgerelateerde systemen sterk beïnvloed worden en niet meer optimaal kunnen functioneren, de rem is weg. Deze worden zelfs in verband gebracht met ziektes als diabetes, kanker en chronische luchtweg aandoeningen.
Cognitieve factoren (minder optimisme en minder controle gevoel) hebben een wisselwerking met emotionele factoren (angst, depressie en suïcidale neigingen).
Verhoogde prikkelbaarheid en kwetsbaarheid van het stresssysteem heeft invloed op het bovenstaande en op sociale factoren (slechtere interpersoonlijke relaties en meer eenzaamheid en op gedragsfactoren (roken, alcohol, drugs, slaapproblemen, obesitas en risicogedrag in het verkeer).
Kortom een goed begin is het halve werk.
Goed en uitgebalanceerd eten met geen of zo min mogelijk dierlijke producten Vind een evenwicht tussen spanning en ontspanning door te sporten minimaal 3 maal per week 40 minuten. Zorg ervoor dat u geestelijk in balans bent, zet bv. eens op een rij wat u allemaal doet in de week van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat en dat 7 dagen lang. Ga dan eens na waar je wel of niet gelukkig van wordt. U gaat toch ook voor geluk?!
